Tysiące maili z Niemiec przeciwko energetyce jądrowej, 24.01.2012, wnp.pl

Stosownie do postanowień traktatowych funkcjonowania UE o suwerennym prawie wyboru każdego kraju członkowskiego własnego miksu energetycznego – rząd federalny Niemiec dziękując za możliwość uczestnictwa w konsultacjach transgranicznych zadeklarował,

- Stosownie do postanowień traktatowych funkcjonowania UE o suwerennym prawie wyboru każdego kraju członkowskiego własnego miksu energetycznego – rząd federalny Niemiec dziękując za możliwość uczestnictwa w konsultacjach transgranicznych zadeklarował, że nie zamierza ingerować w ten wybór. Nie zamierza też ograniczać obywatelskiej aktywności swojego społeczeństwa, które jak wiadomo w znacznej części jest nieprzychylne energetyce jądrowej w ogóle i dało temu wyraz nadsyłając około 30 tysięcy maili z apelem o wycofanie się z planów rozwoju energetyki jądrowej – mówi Hanna Trojanowska, pełnomocnik Rządu do Spraw Polskiej Energetyki Jądrowej i podsekretarz stanu w Ministerstwie Gospodarki.


Tylko wniosków ze strategicznej oceny oddziaływania na środowisko programu rozwoju polskiej energetyki jądrowej brakuje, żeby można było przedstawić rządowi do akceptacji program polskiej energetyki jądrowej, a wydłużyliście konsultacje transgraniczne w tej sprawie. To było naprawdę konieczne?

- Już latem 2011 roku, gdy kierowaliśmy do konsultacji transgranicznych Prognozę oddziaływania na środowisko Programu polskiej energetyki jądrowej pojawiały się głosy, czy aby na pewno dokument wyznaczający dopiero ramy dla realizacji przyszłych przedsięwzięć w zakresie energetyki jądrowej powinien podlegać konsultacjom transgranicznym. Do takich działań zobowiązuje nas jednak ustawa z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, która wprowadza na grunt krajowego prawodawstwa zobowiązania Polski wynikające między innymi z Konwencji z Espoo z 1991 r., Konwencji z Aarhus z 1998 r. oraz dyrektywy 2001/42/WE w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko. Poza tym uznaliśmy, że po awarii elektrowni jądrowej Fukushima w następstwie trzęsienia ziemi i tsunami o bezprecedensowej skali należy przeprowadzić konsultacje na możliwie najwcześniejszym etapie.

Energetyka jądrowa budzi bowiem duże emocje, w tym również u naszych zachodnich sąsiadów i wobec tego, od samego początku, należy postępować transparentnie. Obecnie przedłużyliśmy konsultacje transgraniczne do początku lutego z powodu konieczności uzupełnienia konsultowanej Prognozy o propozycję z krótkiej listy potencjalnych lokalizacji elektrowni jądrowej zgłoszonej przez inwestora. PGE wskazała miejscowość Gąski, której nie było w konsultowanym projekcie Programu, jako jedną z trzech możliwych lokalizacji elektrowni jądrowej, dla której miałyby być przeprowadzone specjalistyczne i szczegółowe badania przydatności i stopnia akceptacji społecznej.

Jaki komunikat wysyłamy naszym sąsiadom prowadząc konsultacje transgraniczne? To wyłącznie kwestia przestrzegania umów międzynarodowych, czy coś więcej?
- Poprzez uruchomienie i prowadzenie konsultacji transgranicznych chcieliśmy zakomunikować jasno, że najważniejszą i realizowaną bez żadnych kompromisów zasadą polskich działań związanych z wdrożeniem energetyki jądrowej jest pierwszeństwo i nadrzędność bezpieczeństwa wobec innych aspektów jej wykorzystywania, w tym również ekonomicznych. Polska będzie budować jedynie najnowocześniejsze elektrownie z reaktorami trzeciej generacji, w których zastosowano najbezpieczniejsze w chwili obecnej rozwiązania dostępne na rynku.

Warto jednak pamiętać, że strategiczna ocena oddziaływania na środowisko adresowana właśnie do projektu Programu PEJ jest inną kategorią niż ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, której obowiązek przeprowadzenia dla konkretnego projektu elektrowni jądrowej spocznie na inwestorze.

Z jakimi krajami konsultujemy projekt strategicznej oceny oddziaływania na środowisko programu rozwoju polskiej energetyki jądrowej?

- Do udziału w konsultacjach projektu Programu zaprosiliśmy 10 państw: Litwę, Łotwę, Estonię, Szwecję, Danię, Niemcy, Austrię, Czechy, Słowację i Finlandię. Trzy kraje bałtyckie, Litwa, Łotwa i Estonia, zrezygnowały z udziału w konsultacjach. Z pozostałymi krajami ustalono termin zakończenia udziału społeczeństw w konsultacjach na 31 października 2011. Tuż przed upłynięciem tego terminu Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, jako organ koordynujący po stronie polskiej postępowanie w kontekście trans granicznym, otrzymała wniosek z Niemiec o wydłużenie czasu konsultacji społecznych do 4 stycznia 2012.

Analogiczny wniosek złożyły Austria i Finlandia, uzasadniając to potrzebą wyrównania czasu konsultacji krajowych w Polsce - trwały 3 miesiące i zagranicznych - pierwotnie zaproponowaliśmy miesiąc. Wychodząc naprzeciw tym wnioskom i na mocy istniejących przepisów prawa wydłużono wszystkim krajom termin przeprowadzenia konsultacji społecznych do 4 stycznia 2012 roku.

Jak pamiętamy pod koniec listopada ubiegłego roku PGE przedstawiła listę trzech potencjalnych lokalizacji elektrowni jądrowej. Zgodnie z obowiązującym prawem i zapowiedzią umieszczoną w projekcie Programu, to Inwestor odpowiada za wybór lokalizacji elektrowni jądrowej na podstawie wyników przeprowadzonych szczegółowych badań, co pozwoli na wskazanie docelowej lokalizacji pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. W związku z pojawieniem się propozycji nowej lokalizacji w miejscowości Gąski, Ministerstwo Gospodarki przygotowało aneksy do Prognozy oddziaływania na środowisko projektu Programu PEJ i samego Programu i skierowało je do państw uczestniczących w konsultacjach z 21 dniowym terminem zgłaszania uwag. Taki sam termin przeznaczono na konsultacje krajowe. Po zakończeniu konsultacji aneksów realizować będziemy kolejne etapy; przygotowane przez Ministerstwo Gospodarki odpowiedzi na zgłoszone przez poszczególne kraje uwagi przekażemy za pośrednictwem Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. W przypadku zaistnienia potrzeby mogą być również zorganizowane konsultacje w formie spotkania ekspertów na poziomie międzyrządowym.
Jakiego rodzaju uwagi są kierowane pod adresem Polski w ramach prowadzonych konsultacji transgranicznych?

- Materiał, który otrzymaliśmy do tej pory w ramach konsultacji można podzielić na dwa zasadnicze nurty. Pierwszy z nich zawiera pozytywne oceny wyboru opcji jądrowej dla spełnienia wymagań z zakresu bezpieczeństwa dostaw energii i ochrony środowiska dla krajowego i europejskiego rynku. W tym nurcie mieszczą się komentarze podkreślające adekwatność zakresu przedstawionych w prognozie informacji do obecnej fazy przygotowań Polski do wdrożenia energetyki jądrowej.

Za niezwykle cenne uważamy także komentarze, uwagi i rekomendacje techniczne, które pomogą nam w przyszłości poprawić dokument. W drugim nurcie mieszczą się głosy i opinie organizacji pozarządowych przeciwnych energetyce jądrowej poddające w wątpliwość przesłanki wyboru opcji jądrowej oraz celowość realizacji konkretnych przedsięwzięć. Zawierają one również pytania o szczegółowe rozwiązania, które z natury rzeczy mogą być przedmiotem rozważań dopiero na etapie projektu konkretnego przedsięwzięcia. Otrzymaliśmy również dużo apeli od niemieckich obywateli o rezygnację Polski z programu energetyki jądrowej.

Jakiej natury są uwagi Niemiec, które podjęły decyzje o zamknięciu elektrowni jądrowych, a są nie tylko naszym sąsiadem, ale i ważnym partnerem polityczno-gospodarczym?

- Stosownie do postanowień traktatowych funkcjonowania UE o suwerennym prawie wyboru każdego kraju członkowskiego własnego miksu energetycznego - rząd federalny Niemiec dziękując za możliwość uczestnictwa w konsultacjach transgranicznych zadeklarował, że nie zamierza ingerować w ten wybór. Nie zamierza też ograniczać obywatelskiej aktywności swojego społeczeństwa, które jak wiadomo w znacznej części jest nieprzychylne energetyce jądrowej w ogóle i dało temu wyraz nadsyłając około 30 tysięcy maili z apelem o wycofanie się z planów rozwoju energetyki jądrowej.
Ta liczebność wystąpień spowoduje, że po pracochłonnym procesie archiwizacji tej korespondencji będziemy starali się odnieść do tych apeli i uwag raczej problemowo, a nie detalicznie. Rząd RFN nie zamierza też ograniczać działań reprezentacji parlamentarnych poszczególnych landów z aktywnie działającą frakcją Zielonych protestujących przeciwko planom rozwoju energetyki jądrowej właśnie w Polsce. Mam nadzieję, że niemieckie Ministerstwo Środowiska koordynujące proces konsultacji po stronie niemieckiej uczyni ten proces efektywnym i pozwoli na sprawne jego przeprowadzenie. Ze swej strony my również dołożymy należytej staranności dla sprawnego zakończenia konsultacji na tym wczesnym etapie przygotowań programu wdrażania energetyki jądrowej w Polsce.

W jakim wymiarze należy postrzegać konsultacje transgraniczne? Na przykład w przypadku Niemiec to jest tylko kwestia relacji dwustronnych?

- Wracając do partnerstwa gospodarczo-politycznego z Niemcami, to warto właśnie mieć na uwadze, że w kwestiach energetycznych, a szczególnie elektroenergetycznych powinno być ono postrzegane w kontekście regionalnym i europejskim, a nie tylko bilateralnym. Decyzja Niemiec o wycofaniu się z energetyki jądrowej i sukcesywnym zamykaniu elektrowni jądrowych, która została podjęta bez konsultacji zagranicznych, w połączeniu z intensywnym rozwojem odnawialnych źródeł energii, a szczególnie farm wiatrowych bez adekwatnej rozbudowy sieci - powoduje konieczność dokonania pilnej oceny wpływu takiej sytuacji na bezpieczeństwo pracy połączonego europejskiego systemu elektroenergetycznego i jego warunków operacyjnych skutkujących zaniżeniem generacji w systemach sąsiednich implikującym określone skutki finansowe. Dlatego powinniśmy starać się patrzeć na problemy energetyczne w sposób holistyczny, nie tylko w kontekście bilateralnych uzgodnień transgraniczych programu atomowego, ale zdecydowanie bardziej w kontekście bezpieczeństwa energetycznego w regionie.

Skoro każdy kraj ma prawo do wyboru własnego miksu energetycznego, co podkreślają też Niemcy, to jakie znaczenie praktyczne mają konsultacje transgraniczne?
- Nie ma podstaw prawnych do tego, aby któryś z krajów członkowskich Unii Europejskiej oprotestował politykę energetyczną innego kraju w zakresie określania warunków wykorzystania jego zasobów energetycznych, wyboru między różnymi źródłami energii i ogólnej struktury jego zaopatrzenia w energię. Odnosi się to również do wykorzystania energii jądrowej dla celów społeczno-gospodarczych. Warto pamiętać, że przystępując do Wspólnot Europejskich Austria, Finlandia i Szwecja sporządziły wspólną deklarację, w której stwierdziły, że państwa członkowskie mogą swobodnie decydować o tym , czy w danym kraju wykorzystywać energię jądrową, czy nie, w zależności od ich wewnętrznej polityki w tym zakresie.

Niemniej komunikacja międzynarodowa i konsultacje są tu niezbędne, bo wdrażanie programu energetyki jądrowej, to również wydarzenie o charakterze politycznym, stanowiącym koło zamachowe rozwoju gospodarczego. Energia jądrowa ma swoją specyfikę, bo oprócz walorów ekonomicznych związanych z produkcją taniej i czystej energii elektrycznej to również konieczność zapewnienia i egzekwowania na każdym etapie jej rozwoju najwyższych standardów bezpieczeństwa, ochrony fizycznej i nieproliferacji materiałów jądrowych. W kontekście wieloletnich bogatych doświadczeń, w tym również Niemiec, które zbudowały swoją potęgę gospodarczą między innymi na taniej energii pochodzącej z elektrowni jądrowych z pewnością uda nam się nawiązać współpracę i skorzystać z eksperckiej wiedzy i doświadczeń firm niemieckich w zakresie projektowania, budowy i eksploatacji elektrowni jądrowych.

Konsultacje transgraniczne oznaczają konieczność zmierzenia się z presją zagranicznej opinii publicznej. Zachowamy autonomię decyzji?

- Komunikowanie się z krajami sąsiednimi, wysłuchiwanie ich opinii w sprawie energetyki jądrowej umożliwiającej procesy optymalizacji ryzyka i weryfikację harmonogramów działań przy realizacji programu jest jak najbardziej wskazane. Podobnie uwagi krytyczne, ale to nie znaczy, że mamy ulegać presji zagranicznej opinii publicznej. Nasza decyzja jest autonomiczna - uzasadniona potrzebami i względami techniczno-ekonomicznymi.